عبد الحسين نوايى
151
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
انگليس برهاند و براى اين منظور ، املاك خالصه را وثيقه قرار دهد و با تشكيل ادارهء ديون عمومى و استقراض داخلى ، پيشنهاد قرض خارجى را رد كند . چون با اين فصل قصد داريم كه شرح كابينههاى اولى سپهدار تنكابنى را تمام كنيم ، لازم است كه به توضيحاتى مختصر براى روشن شدن وضع سياسى كشور در آن روزگار بپردازيم . كابينهء اول سپهدار موقعى روى كار آمد كه وضع مملكت سخت مغشوش بود و هنوز بقاياى رژيم استبداد محمد على شاه در نقاط مختلف ايران سركوب نشده بودند . ايلات و عشاير در سراسر مملكت دست به اغتشاش و چپاول زده امنيت مسلوب و طرق ارتباطى و تجارتى مسدود شده بود . در راه تجارتى بوشهر و شيراز و اصفهان ، حتى مأمورين سياسى خارجى ، نيز اطمينان نداشتند و چندينبار كنسول - هاى انگليس و تجار انگليسى در اين خط تجارتى مورد حمله قرار گرفتند و حتى يك بار دو مأمور هندى نيز به قتل رسيدند . در شمال نيروهاى رحيم خان چلبيانلو به پشتيبانى روسهاى تزارى سراسر قراجهداغ و اردبيل را به خاك و خون كشيده بودند و در تبريز با وجود قشون روسى وجود مجاهدين منجمله ستار خان و باقر خان موجب وحشت و نگرانى روسها شده و درنتيجه مقامات روسى و انگليسى دائما دولت را وادار به احضار آنان مىنمودند و مجاهدين نيز از زير بار شانه خالى مىكردند . در چنين دورانى كه از امنيت سياسى و اجتماعى كمترين اثرى موجود نبود مجلس در روز 17 ذى القعده 1327 كابينهء محمد ولى خان سپهدار اعظم را پذيرفته صورت قانونى داد . قبل از اين تاريخ ، يعنى از 28 جمادى الاخرى 1327 ، هيئت دولتى ديگر به رياست محمد ولى خان سپهدار تنكابنى از طرف مجلس عالى و هيئتمديره ايجاد شده بود . ولى چون در آن هنگام انتخابات هنوز به مرحلهء عمل نرسيده و وكلاى